पान ७०. प्रामिस

प्रिय नैना,

टेडी दिवसाला शारदा जनरल स्टोर्स मधे एक फेरफटका मारून आलो, त्याला विचारले एखादा छोटासा टेडी असलेली की चेन मिळेल का तेव्हा त्याने एक सुंदर शी टेडी असलेली की चेन दाखवली, ती विकत घेऊन स्वतःजवळच ठेवून घेतली.  खरे म्हणजे रोहिणी साठी घेतलेली पण तिला काय कारण सांगून देणार?  आणि तिने घेतली नाही तर?  तेव्हा ती पण १४ तारखेलाच देता आली तर बघुया म्हणून स्वतःजवळ ठेवून दिली.

कालच्या प्रामिस दिवसाचे प्रामिस मी स्वतःजवळच स्वतः केले आहे.  ते म्हणजे तुला रोज काही ना काही सांगणार, रोज एक पत्र तुला लिहिणार. अगदी नेमाने, शप्पथ.  बघच तू.

आजचा मिठी दिवस, आला ते खूप गोड स्वप्न घेऊन.  आज चक्क रोहिणी आपल्या मिठीत आहे असे स्वप्न पडलेले आणि ते उठल्यावर लक्षात राहिलेले म्हणजे पहाटेचे स्वप्न असणार नाही का?  पहाटेची स्वप्ने खरी होतात हे वाक्य मला आज खूप आवडायला लागले आहे, काय सुंदर म्हटले आहे ज्याने कुणी म्हटलेय. 

फेसबुकावर मिठीची मस्त धुमधाम सुरू आहे आज 'मिठी' शब्द जरी सर्च केला तरी मिठीची बरसात होते डोळ्यांपुढे.  त्यातले आवडलेले काही असे:

फेसबुकावरचे भन्नाट कवी अनिल आठलेकरांच्या वॉल वर:

सखे आज थोडा अबोला धरूया,
मिठीतच मुक्याने जरा मोहरूया...
~ अनिल आठलेकर

वा वा अनिल सर काय मनातले बोललात.  ते ओळींच्या पुढचे टिंब टिंब सुद्धा पोचले बघा माझ्या पर्यंत.  त्या टिंबांचेच रहस्य उलगडे पर्यत जिवाची घालमेल सुरूच राहणार.  टिंबांमधेही किती खोल अर्थ भरलेला असतो नाही, कवीला तो दिसतो बरोबर.

यामिनी दळवी या मालाड च्या कवयित्रीच्या भिंतीवर:

तुझ्या मिठीतली उब कैवल्याच्या गावी नेते...
तुझे चांदण आभाळ माझ्या धरणीला भेटे..!!
~ यामिनी

क्या बात है.  आणि अशी बात जेव्हा एक मुलगी लिहिते तेव्हा आपल्यालाच फुलून आल्यासारखे वाटते बुवा.  सिनेमात हे चांदणं पाहून पाहून थकलोय बुवा आता,  आपल्याही नशीबात असे चांदणे कधी येणार आहे, लवकर येऊ दे रे बाबा.

एकीकडे स्वाती शुक्ल यांच्या भिंतीवर

तुझे श्वास रेंगाळले रोमरोमी
मिठी सैल झाली तरी धुंद होते
~ स्वाती

सतीश दराडे यांनी मिठीतली वेगळी बाजू दाखवली आहे

एक उपरी मिठी मारल्यासारखे
दु:खही भेटते पाहुण्यासारखे...
~ सतीश

ममता सिंधूताई त्यांच्या हळव्या स्टाईल मधे

झुलावे असे जर कधी वाटले..
मिठी दे तुझी त्या झुल्यावर नको.!
~ ममता

प्रशांत वैद्य मिठी चे वैशिष्ठ्य सांगतात

अशी असावी मिठी तुझी की
मी व्हावे तू...! तू...माझ्यामय...!
~ प्रशांत

वा वा असे सगळे वाचून मी अगदी मिठीमय होऊन गेलोय आता.  माझ्या स्वप्नातली परी माझ्या मिठीत केव्हा येणार हे अजूनच छळायला लागलेय.  यालाच विरह म्हणतात का?  प्रेम कबूल करायच्या ही आधी विरह होऊ शकतो का?  काय का असेना आत्ता असे वाटतेय की एक मिठी पाहिजे बुवा सर्व काही विसरायला लावणारी.

चल गं मला १४ तारखेसाठी खूप तयारी करायची आहे.  रोहिणी ने अजून नक्की भेटण्याची तयारी दाखवलेली नाही पण जुजबी हो म्हणालीये तिला कसे पटवायचे की भेटणे खूप महत्वाचे आहे त्याची तयारी.  आणि ती १४ ला भेटेल; त्या दिवशी काय काय बोलायचे त्याची तयारी.  केवढे टेंशन आलेय काय सांगू तुला.  या अश्या गोश्र्टींसाथी कुठे गाईड किंवा २१ अपेक्षित सुद्धा मिळत नाही नाहीतर मी ते आधी घेतले असते. 

बरे हो ते माझे प्रामिस म्हणजे अगदीच पक्के प्रामिस आहे बरं. रोज तुला एक पत्र नक्की म्हणजे नक्की ठरले हं. 

मराठी कविता समुहावर 'सखे कसे सांग तुला' अशी ओळ सुचवली आहे आणि ती माझ्या मनात काल पासून पिंगा घालतेय. 

सखे कसे सांग तुला
(अष्टाक्षरी - पादाकुलक छंद)

सखे कसे सांग तुला
मनातले सांगायचे
हदयाला तुझ्या, तुझ्या
पासूनच मागायचे

ठरवून कितीतरी
शब्द पाठवले मागे
तुझ्या समोर येताच
चित्त वेड्या परी वागे
हरवती पुन्हा पुन्हा
शब्द कसे आणायचे

ठरवले आहे उद्या
सांगायचे, होवो काही
विरहात जळायचे
आता झुरायचे नाही
तुझ्या वर सारे जग
ओवाळून टाकायचे

(कटीबद्ध)
रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की नागपुरी)
१२ फेब्रुवारी २०१५, २०:००
+९१-९८२२२-२०३६५
tusharvjoshi [at] gmail [dot] com

पान ६०. एनकाऊंटर

प्रिय नैना,

आज सकाळी पाच वाजताच जाग आली.  आज सहलीचा दिवस होता ना.  सगळी तयारी करून जीव मुठीत धरून मी साडे सात पर्यंत क्लास च्या समोर पोचलो.  सगळे तिथे सहलीसाठी जमा होत होते.  रोहिणीला इतक्याजवळून पाहण्याची माझी ही पहिलीच वेळ होती.  मी मधे मधे श्वास घ्यायचेही विसरत होतो कदाचित.

रोहिणीने बदामी कलर चा टिशर्ट टॉप घातलेला होता आणि जिन्स.  असे म्हणावे लागेल की तिच्यामुळे त्या ड्रेस ला सुंदरता प्राप्त झालेली होती.  आणि सर्वात कातील काही असेल तर तिने घातलेली फ्रेंच ब्रेड वेणी.  तिच्या अर्ध्या पाठीपर्यंत आलेली ती फ्रेंच ब्रेड वेणी म्हणजे आजचा कहर होता.  या वेणीमधे इतके सुंदर दिसणारी कोणतीच व्यक्ती मी आजपर्यंत पाहिलेली नाही. 

तिच्या डोळ्यात मला तिथे बघून आश्चर्य युक्त उत्सुकता दिसत होती.  बोलता बोलता ती माझ्याकडे पाहत होती.  बरेचदा असे झाले की मी तिच्याकडे बघतोय आणि तिचे माझ्याकडे बघणे व्हायचे आणि एका क्षणासाठी थांबल्यासारखे होऊन मला नजर कुठेतरी फिरवावी लागायची, कारण मी एकटक बघतोय असे वाटायला नको ना.  तेव्हा बरीच धांदल उडायची.

अंताक्षरी हा खेळ ज्या व्यक्तीने शोधून काढला त्याचे देऊळ बांधून तिथे रोज पूजा करायला मी तयार आहे.  या खेळात काय काय गाणी तिच्या कडे बघून म्हणता आली म्हणून सांगू.  ते अंताक्षरीचे बस मधले दोन तास म्हणजे आजचा सर्वोत्कृष्ठ उत्सव होता.  खूप मजा आली खूप चिडवणे खूप खोटोखोटे भांडणे, भेंड्या चढवणे आणि लटके रागावणे, रूसणे परत हसणे काय काय पहायला मिळाले अहाहा. 

सहलीच्या जागेवर पोचलो तेव्हा सामान नेताना आणि ठेवताना अचानक,
"तुम्ही समोरच्या बिल्डींग मधे राहता ना", प्रश्न आला, पाहतो तो बाजूला रोहिणी उभी होती, मी असा दचकलो की काही क्षण मला उत्तरच देता आले नाही
" हो हो, समोरच", असे काहीसे उत्तर मी नंतर दिले असावे. आणि त्यानंतर जे झाले ते मी कधीच विसरू शकत नाही.  रोहिणीने पटकन हात समोर केला, शेक हॅन्ड करण्यासाठी करतात तसा आणि माझा चेहरा तेव्हा असा काही झाला असेल की काय सांगू, मी तर तिला जवळून बघायचे स्वप्न घेऊन इथे आलेलो आणि ती सरळ शेक हॅन्ड करायला हात समोर करत होती.  मी शेक हॅन्ड करण्यासाठी हात पुढे केला, तिचा नाजुक हात … शब्द नाहीत…  हातात घेऊन शेक हॅन्ड करताना माझ्या जीवाचे मोरपीस झाले होते.  त्या क्षणापासून मी कदाचित नशेतच आहे ती नशा किती दिवस पुरणारेय पुरतच राहणार आहे असे दिसतेय.

"मी, रोहिणी", शेक हॅन्ड करत ती म्हणाली, आणि यावर मी नुसताच हसलो. 
"तुम्ही काय करता, आय मीन शिकता की… " तिने प्रश्न विचारला.
सामानाची आवराआवर करता करता आमचे हे संभाषण सुरू होते ते फार साहजिक वाटत असेल पण माझ्या मनात जे गिटार वाजत होते ते मलाच माहित.
"नाही मी नोकरी करतो" माझे उत्तर संपेपर्यंत तिला मैत्रीणींमधे काही चर्चा सुरू झाली आणि ती त्यांच्याबरोबर गप्पांमधे लागली.  मी तो शेक हॅन्ड चा झालेला नाजुक वार जगत तिथे किती क्षण खिळलेला होतो कुणास ठाऊक.  यालाच कदाचित म्हणत असावेत की अंधळा मागतो एक डोळा देव देतो दोन.

… आणि परतीच्या प्रवासात बसच्या मधल्या चालण्याच्या जागेच्या बाजुला असलेल्या दोन सीटांवर आम्ही बसलेलो.  म्हणजे अगदीच बाजूला बाजूला नाही म्हणता येणार पण मधले चालण्यासाठी ठेवलेले अंतर सोडले तर ती माझ्या बाजूलाच होती की.  एव्हाना खिडकी ची सीट पकडणारा मी तिला मधे बसलेले पाहून आपोआपच मधली सीट पकडलेली होती याचे मला मनातच हसू आले होते आणि मजा पण वाटली होती.  कुणाच्या प्रभावाने आयुष्य कसे बदलायला लागते याचा हा अनुभव होता.  सवयी देखील आणि आवडीदेखील बदलायला लागल्या की.

आजचा दिवस मी ठरवून तिच्याशी बोलायला आलो होतो पण तिनेच शेक हॅन्ड करून मला क्लीन बोल्ड केलेले आणि पुढे मी ठरवलेले सगळे विसरून गेलेलो.  त्यावर ती गुगली वर गुगली टाकतच होती, कारण तिने चालत्या बसमधे फोन हातात धरून मला विचारले, तुमचा फोन नंबर काय.  मी मनातल्या मनात उडालोच.  इतका बावचळलेलो होतो (मनात) की तिचा नंबर विचारायचाच राहून गेला.  माझा ती घेऊन गेली. 

It was nice time spent with you today, ती म्हणाली.  इंग्रजीचा आधार लोक का घेतात हे कळले आज.  सगळं म्हणायचं आणि काहीच म्हणायचं नाही.  खूप अर्थपूर्ण बोलायचं आणि तसे पाहता फारच साधे वाक्य बोलायचे.  (It was my pleasure वगैरे काहीतरी बोलायला जवे होते हे आता वाटते)  मी फक्त हसलो.  (मी चक्क लाजलो होतो, कदाचित, पण ते मला लपवता आले असावे)

नैना, नैना आज चा दिवस म्हणजे सुवर्णाक्षरात लिहायचा नव्हे तर प्लाटीनम च्या अक्षरात लिहायचा दिवस होता म्हणावे लागेल.  हा दिवस आता खूप दिवस पुरणार आहे, ही नशा साधी नाही.  जगणे खूप सुंदर आहे.  खूप सुंदर !!


जगणे
(छंद: पादाकुलक)

मागितले नाही तरी
आज कितीक मिळाले
मनातले स्वप्नपक्षी
उंच उंचच उडाले

अजूनही नशेत मी
मोठा आठवांचा ठेवा
किती दिवस पुरेल
गोड गोड खास मेवा

माझा आनंद अपार
मन दंगले सुखाने
माझे जगणे भरले
समाधानी सुगंधाने

~ रोहित

छंद पादाकुलक
[ | प | प ] ८ अक्षरे

(रोमांचित)
रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
१६ ऑक्टोबर २०१३, ०९:००
+९१-९८२२२-२०३६५
tusharvjoshi [at] gmail [dot] com

पान ४३. झटका

प्रिय नैना,

तू माझी डायरी आहेस.  तुला काही सांगतो तेव्हा असं वाटतं मन हलकं होतं आहे.  तू आता माझ्या आयुष्याचा महत्वाचा भाग झाली आहेस.  रात्री झोपायच्या आधी तुला दिवसातले सगळे सांगणे हा एक उत्सव झाला आहे.

आज एक विचित्र विचार मनात आला.  असे वाटले की आपण जे वेड्यासारखे तिचा विचार करतो, तिचे स्वप्न पाहतो, त्यात आपण कुठेतरी तिला गृहित धरतो असे होत नाहीये का?  आपले मॅड सायको मुलासारखे तर होत नाहीये?  जेव्हा तिला निर्णय घ्यायची वेळ येईल आणि तिने जर 'नाही' असा निर्णय घेतला तर आपण स्वतःला सावरू शकू का?  आपण स्वतःला आणि तिला सुद्धा त्रास तर देणार नाही?

हे विचार खूप त्रासदायक होते आणि असे विचार करून नयेत असे मनातून कुठेतरी वाटते पण नेमके वाईटच विचार मनात येतात आणि त्यावर आपला काहीच निर्णय चालत नाही.  संध्याकाळी परतणारी व्यक्ती जर वेळेवर आली नाही तर कसे काहीतरी बरेवाईट झाले असल्याची पाल चुकचुकतेच मनात तसेच, तिचा निर्णय काय असेल? तिला आपण सांगू शकू का?  ती हो म्हणेल का?  तिला मी आवडेन का?  हे उत्तरे माहित नसलेलेच प्रश्ण सतत छळताहेत सध्या. 

मला सध्याचा आपण तिच्यावर प्रेम करू लागलोय हाच काळ भविष्यापेक्षा बरा वाटू लागला आहे.  या काळात ती माझी होईल ही आशा आहे.  आशा आहे.  भविष्यात ती जो निर्णय घेईल तो एबसोल्यूट असणार त्यात एकतर सुख किंवा दुःख असे एकच काही तरी वाट्याला येणार असे आहे त्यामुळे आताचा काळ अधिक बरा वाटतो.

मला ती कविता प्रकर्षाने आठवते आहे जी 'टल्ली' नावाच्या एका कवीने काही वर्ष आधी ऑरकुट वर प्रकाशित केली होती. त्या कवितेत तो सर्वात शेवटी जे वाक्य लिहितो ते मनास चटका लावून जाते.  'कच्चू' हे त्या कवितेचे नाव होते.  तो लिहितो…

…
कच्चू कुठे आणि कधी गेली कळलंच नाही...
खरंच गेली ?
बरंच झालं....
नाहीतर तीही मोठी झाली असती.
…(टल्ली)

काय लिहून गेलाय कवी.  … नाहीतर तीही मोठी झाली असती… मला पण येणाऱ्या भविष्याची अशीच भीती वाटते.  तिने नाही म्हटले तर आपले स्वप्न धूळीला मिळेल.  ती हो म्हणेल ही आशा किती सुखदायी आहे.

निर्णय
(छंद: पादाकुलक)

तुझा होकार मिळेल
किंवा नकार मिळेल
भविष्याचा प्रश्न मला
असा रोजच छळेल

तुझ्या होकाराची आशा
सुखी करे वर्तमान
भविष्यात ना कळते
काय ठेवले लिहून?

तरी सुखाला सोडून
मला पुढे जाणे भाग
तुझ्या निर्णया वरती
माझे आधारले जग

~ रोहित

(छंद: पादाकुलक, अष्टाक्षरी [ |प |प ] ८ अक्षरे )

(चिंतामग्न)
रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
०५ सप्टेंबर २०१३, ००:३०
+९१-९८२२२-२०३६५
tusharvjoshi [at] gmail [dot] com

पान ३१. बारकी

प्रिय नैना,

न लिहिलेली पत्रे - Unwritten Letters या नावाचे एक पान मिळाले आज फेसबुकवर.  काय भन्नाट कल्पना आहे गं!  लोक कुणालाही पत्रे लिहितात.  भावशाच्या आजीला पत्रे काय, आणि सगळ्यात धमाल पत्रे वाचली आज ती म्हणजे लंप्याला पत्रे.  बारकी लिहिते लंप्याला, ही दोन पात्रे लेखिका माधवी भट यांनी अशी काही रंगवली आहेत म्हणून सांगू.

नैना, आज ती पत्रे वाचून रडायलाच आले.  असे वाटले की इतके निरागस प्रेम सुद्धा असू शकते नाही का?  आपल्या आयुष्यात असेल का असे निरागस प्रेम?  कुणी बारकी असेल का आपल्या साठी पत्रे लिहिणारी, गुदगुल्या झाल्या असा विचार आल्यावर पण रागही आला आपल्याला अशी कुणी बारकी नसल्याचा. 

राहून राहून हे वाटून गेले की आपण जे रोहिणी बद्दल विचार करतो, तिला आपल्या मनातले कळावे याची स्वप्ने पाहतो ते निरागस नाही.  श्या लंप्या बारकीच्या वयाचे असताना असे काही आपल्याला करायलाच मिळाले नाही.  असे वाटते की आपण ठरवून प्रेम करतोय.  पण तसे नाही गं मला रोहिणी इतकी कुणीच आवडली नाही आज पर्यंत.  तुला सांगितले नसते का आधी. 

कधी वाटते उगाच
आपणही लंप्या व्हावे
कुण्या बारकीने मग
अल्लड पत्र लिहावे

निरागस प्रेमाची ती
गोडी आपण चाखावी
छोट्या छोट्या गोष्टींमधे
आयुष्याची मजा घ्यावी

माझ्यातला लंप्या शोधे
सदा त्याच्या बारकीला
कुठे बसली असेल
माझे पत्र लिहायला

(भारावलेला)
रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
२९ जुलाई फेब्रुवारी २०१३, १९:३०
+९१-९८२२२-२०३६५
tusharvjoshi [at] gmail [dot] com

पान. २१ खुळ्यावानी

प्रिय नैना,

एखादा छंद मनात भीनला की साधे बोलणे सुद्धा छंदात लिहिता येउ लागते याचा प्रत्यय येतो आहे आता.  अष्टाक्षरी, म्हणजेच माधवरावांच्या भाषेत म्हणायचे झाल्यास पादाकुलक छंद असाच मनात भीनत चाललाय माझ्या.  म्हणूनच का असेना पण अष्टाक्षरी लिहिली की मन भरत नाही.  असं वाटतं काही तरी राहूनच गेलं.  नवे काहीतरी हवे.   मग असे म्हणूनच आज सहा अक्षरांनी एक कविता सुरू केली, पण ती खट्याळ पणे आपलेच खरे करून गेली आणि अशी शब्दात उतरली बघ:

मानेवर गोदणं
तिचं रूप देखणं
तिला बनवले त्याने
आता काय मागणं

आवडूच लागली
मनामधे साचली
तिला पाहताच वाटू
लागली ती आपली

तिच वेडं लागलं
मन पार गुंतलं
खुळ्यावानी वागे आता
होतं आधी चांगलं

हो.  आता तिच्या शिवाय अजून काय शब्दात उतरणार आहे म्हणा.  पण तिचा उल्लेख आल्याबरोबर शब्द पण कसे टवकारून बघतात माझ्याकडे. चल आता सकाळी लिहिलेली अष्टाक्षरी पण दाखवूनच टाकतो तुला:

विचारांच्या पायऱ्यांनी
हळूच मनात आली
मनाला चहूबाजुंनी
आत पोखरू लागली

हिचे काय करू आता
परतून जात नाही
एका कामावर चित्त
माझे ठरू देत नाही

आता तूच धाव बाई
धाव बाई तूच आता
हाकलून लाव माझ्या
मनाची अनिश्चितता

एकदा हसून बघ
माझ्या मनातले राणी
सोनाक्षरांनी लिहेन
आपली गोड कहाणी


खुळ्यावानी,
तुझा, रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
२७ फेब्रुवारी २०१२, १०:००
+९१-९८२२२-२०३६५
tusharvjoshi [at] gmail [dot] com

पान १९. चकोर

प्रिय नैना,

भावना आणि तंत्र माहित असणे सोपे पण कल्पकतेने, उत्कटतेने ते व्यक्त करता येणे फारच कठीण दिसतेय.  आज प्राजक्त देशमुख यांची एक छोटीशी कविता वाचली आणि अंतर्मुख झालो.

कुसुमाग्रजांच्या ते लिहितात:
"कविता एक एक वाचत गेलो
आशिर्वादासम भास होत गेले..
तात्याराव तुमच्या ‘विशाखेला’तेव्हापासुन चरण म्हणायला लागलो ॥" - प्राजक्त देशमुख

काय सुंदर कल्पना आणि त्याच्याच अनुषंगाने काय उत्कट भावना आहे.  या उंचीवर पोहोचायला किती जन्म घ्यावे लागतील कोण जाणे.  मला इतकेच समाधान आहे की कवितेच्या प्रवासात खूप मोठे मोठे यात्री होउन गेले आणि समोर दिसताहेत त्या वाटांवर मला चालायची संधी मिळतेय.  या प्रवासात किती उंची गाठता येइल हे काळच सांगेल पण या प्रवासातले टप्पे गाठण्यातही आनंद आहे हे अनुभवतो आहे. 

तुझ्या जाणिवेचा चंद्र
स्मरणात डोकावतो
माझ्या जिवाचा समुद्र
तुझ्याकडे झेपावतो

तुझ्या रूपाचा प्रभाव
नसानसात वाहतो
आरशातला रोहित
मला बघून लाजतो

कसे मनात येण्याने
कोणी आपलेसे होते
आता मनातले तिला
सांगायाचे गं कसे ते

मनामधेच ठेवणे
आता वाटते ना बरे
मुग्ध चकोर मनाचा
रोज एकटाच झुरे

झुरणारा,
तुझा, रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
२६ फेब्रुवारी २०१२, १०:००
+९१-९८२२२-२०३६५
tusharvjoshi [at] gmail [dot] com

पान १८. रातराणी

प्रिय नैना,

फेसबुकवर एका समुहात मला पद्य लिहिणाऱ्यांची, वृत्त शिकणाऱ्यांची केलेली थट्टा दिसली.  खरच सांगतो मला राग आला.  मग विचार केला की ज्याला गाता येत नाही त्याला काय वाट्टेल ते गायची मुभा असते कारण काय चुकतेय हे समजण्याचा प्रश्नच नसतो.  काय वाट्टेल ते गाणे सोपे पण असते कारण त्याला वेळ द्यावा लागत नाही आणि रियाज पण लागत नाही.  पण एकदा गाणे शिकायला लागलो की दोन गोष्टी होतात, जे गाणे गातात त्यांच्या गाण्याचा अधिक खोल आस्वाद घेता येतो आणि स्वतः पण सुरात गाता येते.  आता माझ्या जवळ दोन पर्याय आहेत. एक म्हणजे हे पद्य, वृत्त सब झूट आहेत समजून त्यांच्याकडे कानाडोळा करणे आणि दोन म्हणजे मराठी कवितेला लाभलेल्या अनेक जेष्ठ कवींसारखे त्यांचा अभ्यास करून कवितांचा आस्वाद घेणे.  पहिला मार्ग फार सोपा आहे, दुसरा मार्ग कठीण आणि वेळखाऊ.  पण दुसऱ्या मार्गावर मला कवितेतली माणिक हिरे वेचण्याचे चक्षू प्रप्त होणार आहेत.  स्वतः फार चांगले लिहिता जरी नाही आले तरही छंदबद्ध, वृत्तबद्ध, तालबद्ध लिहिणाऱ्यांच्या कवितांचा आस्वाद मला अधिक खोलवर घेता येईल.  नैना, मी दुसरा मार्ग निवडायचे ठरविले आहे.

रास आनंदाची मोठी
राजस रत्नांच्या खाणी
रोहिणी सौंदर्य रवी
रोहिणीच रातराणी

रंगलो रंगात पार
रम्य रूप रेखाकृती
ठरले आयुष्य राधा
भावना गाती आरती

केस रेशमी बांधुन
स्वप्न रथात रिंगण
झाली सरस पारध
चित्त बिचारे हरीण

घेते प्रित रोहीणीची
अणू रेणूत आकार
अद्भुत त्याची रचना
दिव्य तो रचनाकार

('र' ची आवर्तने करण्याची प्रेरणा ज्यांच्याकडून मिळाली ते कवी सारंग भणगे यांना माझा सलाम.  मराठी कविता समुहावर शब्दालंकाराच्या चाहत्यांपैकी ते एक आहेत).  'पादाकुलक छंग' रक्तात भिनतोय आणि मनाला सुखावतोय गं. 

रंगरंगलेला,
तुझा, रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
२५ फेब्रुवारी २०१२, २१:३०
+९१-९८२२२-२०३६५

पान १७. पहिला पाउस

प्रिय नैना,

पावलो कोहेलो च्या 'द अर्केमिडिज' मधे वाचले होते की तुम्ही कशाची तरी उत्कटतेने कामना करायला लागता तेव्हा सारे जग तुम्हाला ते मिळावे यासाठी कट रचायला लागते, तसाच प्रत्यय आज आला.  मी ठरवत होतो की कविता अधिक छान कशी होइल हे शिकायचे.  भावनांसोबत कल्पना आणि तंत्र पण आत्मसात करायचे आणि आज माझ्या हातात डॉ. माधवराव पटवर्धन 'माधवज्युलियन' यांचं 'पद्यप्रकाश' पुस्तक पडलं.  कुणाकुणाला सांगू आणि किती किती नाचू असं झालं बघं.  एक कळलं ते पुस्तक चाळून की छंद म्हणजे 'अक्षरवृत्त' ज्या कवितेत प्रत्येक चरणात येणाऱ्या अक्षरांची संख्या सारखी असते, किंवा आलटून पालटून सारखी असते.  म्हणजे कविता लिहिताना प्रत्येक ओळीतली अक्षरे सारखी असली की त्याला छंद किंवा अक्षरवृत्त म्हणायचे.  अश्या कवितांना म्हणायची पण एक पद्धत असते जसे बहिणाबाईच्या ओव्या, प्रत्येक अक्षरावर जोर देउन म्हटल्या जातात.  त्यातल्या त्यात जो छंद ठेका घ्यायला सोपा पडतो तो म्हणजे 'पादाकुलक छंद' म्हणजेच ज्याला 'अष्टाक्षरी' पण म्हटले जाते.

तिला पाहुनिया किती
वेगे धडधडे जीव
दूर पळूनिया जाते
काळावेळाची जाणीव

तिचा छंद मनातून
काही केल्या जाईच ना
तिला पाहिल्या वाचून
मन वेडे राहीच ना

तिचे नाव लिहूनिया
किती वह्या संपविल्या
तिच्या हसण्याच्या छटा
लिहिताना आठवल्या

तिची आवड मनाला
वेड जगण्याचे देई
तिला आठवून माझे
जगणे सुंगंधी होई

नकळत तिचा झालो
तिच्या पाशीच थांबलो
तिचा विचार करता
कविता लिहू लागलो

(काव्यदेवतेला नमन करून माझी ही पहिली वहिली पद्य कविता)

माधवज्युलियन यांनी पद्याची एक छान व्याख्या दिलीय, ती अशी की जे पदांमधे तोडलेले असते, जे सम ठेक्याने आवर्तनातून व्यक्त होते ते पद्य.  या व्याख्येप्रमाणे माझी ही कविता नक्कीच पद्य कविता झाली ना गं.  हो म्हण.

आनंदित,
तुझा, रोहित

(रोहितची डायरी / तुष्की, नागपूर)
२५ फेब्रुवारी २०१२, ००:५१
+९१-९८२२२-२०३६५